Menu Sluiten

Memo droogte beheergebied HHNK

Aanleiding
Vanwege de aanhoudende droogte en de daaraan gerelateerde ontwikkelingen informeren wij u wederom over de actuele situatie in ons beheergebied.

Landelijk beeld
Het landelijk gemiddelde neerslagtekort in Nederland is momenteel 287 mm en neemt de komende twee weken weer iets toe.

De hoeveelheid neerslag die tot nu toe in augustus is gevallen (zie figuur 3) is de spreekwoordelijke druppel op een gloeiende plaat. De hoeveelheid neerslag is gemiddeld
genomen net genoeg om de verdamping (3-5 mm/dag) te compenseren, zodat het neerslagtekort niet substantieel toeneemt; maar het blijft onveranderd erg hoog.
De aanvoer van de Rijn is gedaald naar 954 m3/s; de verwachting is dat de dalende trend zal doorzetten; de aanvoer via de IJssel (Olst) naar het IJsselmeer is gedaald naar 162 m3/s. Het peil in het IJssel- en Markermeer is gedaald naar NAP –0,25 meter. De temperatuur van het oppervlaktewater is vrijwel overal boven 25ºC.
De ontwikkeling van wateraanvoer, -hoogte en -temperatuur is te volgen op de openbare website
https://www.rijkswaterstaat.nl/water/waterdata-en-waterberichtgeving.

Het Managementteam Watertekorten (MTW) heeft op donderdag 2 augustus, op advies van de Landelijk Coördinatiecommissie Waterverdeling, besloten op te schalen naar niveau 2 (feitelijk watertekort). Tot een peilniveau van NAP -0,30 m in het IJssel- en Markermeer mogen we water
blijven inlaten, zoals wij dat de afgelopen weken hebben gedaan. Het peil in het IJsselmeer daalt echter sneller dan voorzien en we houden er rekening mee dat het MTW binnenkort innamebeperkingen gaat opleggen.

Crisisbeheersingsorganisatie HHNK
Sinds dinsdag 17 juli is de crisisbeheersingsorganisatie (CBO) van HHNK opgeschaald naar Alarmfase 2. Het toenemende neerslagtekort treft meerdere afdelingen en de CBO voert de centrale regie. De portefeuillehouder crisisbeheersing heeft nu één aanspreekpunt. Er vindt scenariodenken op strategisch-tactisch niveau plaats, want de waterveiligheids- en waterverdeelvraagstukken hebben een groot effectgebied, namelijk het hele beheergebied.

Ondanks de krappere bezetting vanwege de zomervakantie hebben we op alle uitvoerende, adviserende (inclusief Communicatie) en ondersteunende functies kwantitatief en kwalitatief voldoende bezetting. De betrokkenheid en flexibiliteit van onze medewerkers is erg groot.
Voor een deel blijven reguliere werkzaamheden wel liggen, maar dat is van later zorg. De droogte
krijgt prioriteit.

Situatie in ons beheergebied

Waterkeringen
In week 31 zijn de 59 km droogtegevoelige waterkeringen voor de tweede keer geïnspecteerd; plus 441 km waterkering voor de eerste keer dit droogteseizoen. Daarbij zijn geen risicovolle situaties geconstateerd. Op negentien verschillende locaties (Uitgeest haventje, Zuidoosterdijk Wijdewormer, Medemblik stoomgemaal, Starnmeer, Broekermeer, Katwoude Hoogedijk, Noordmeer, Grootschermer Noordeindermeer, Purmer, Nauernasche Vaartdijk Oost, Alkmaar Bergermeer, Graftermeer, Karnemelkse polder, Munnikdijk, Beetskoog, Kleine Where, Volendammermeer, Monnikenmeer en Oostzanerdijk) zijn 45 waarnemingen gedaan, die aanleiding zijn om met regelmaat (minimaal eenmaal per week) te worden gemonitord. Een tiental droogvallende dijksloten, die normaal worden gevoed door kwelwater, worden met trekkerpompen op peil gehouden. Het beweidingsverbod op de Waddenzeedijken met grasbekleding tussen Den Helder en Den Oever en op Texel wordt door alle pachters goed nageleefd. Op ons verzoek zijn ook op enkele regionale keringen de schapen verwijderd.

Watersystemen – kwantiteit
Het waterpeil in het IJsselmeer is op dit moment nog voldoende om zonder beperking water in te laten. Het blijft lastig om het water tot in de haarvaten van ons watersysteem te krijgen; bij grotere afstanden is het water dan al verbruikt of verdampt. Bij de Koopvaarderschutsluis en de Kooysluis in Den Helder is het schutregime aangepast. De vispassages bij gemaal De Helsdeur en spuisluis Oostoever, op de overgang van zout-zoet, zijn gesloten.

Vanuit de agrarische sector is er nog steeds veel vraag naar water voor beregening en inundatie. Onze deskundigen hebben een systematiek ontwikkeld om (letterlijk) in kaart te brengen waar in ons gebied de watervraag vooralsnog blijft bestaan. Met vertegenwoordigers van de agrarische brancheverenigingen is voor het landbouwareaal van HHNK de watervraag per teelt voor de maanden juli, augustus en september in beeld gebracht. Hierdoor kunnen wij betere prognoses voor de watervraag afgeven. De gehanteerde methodiek is in het RDO Noord van 8 augustus besproken. Afgesproken is dat alle noordelijke waterschappen op basis van deze methodiek prognoses van de watervraag vanuit de landbouw in beeld brengen. HHNK levert daarbij ondersteuning.

We houden vanwege het dalende peil in IJssel- en Markermeer er rekening mee dat we vanuit het Managementteam Watertekorten een beperking op de hoeveelheid in te laten water opgelegd krijgen. Wij bereiden ons hierop voor en hebben enkele scenario’s uitgewerkt. Bij de afweging welke functies in categorie 4 niet meer worden gefaciliteerd speelt het beperken van economische schade een rol in de prioritering. Als eerste
maatregelen, die een substantieel effect sorteren, liggen onttrekkingsverboden voor beregening van niet-kapitaalintensieve teelten voor de hand.

Waterkwaliteit
Het neerslagtekort heeft nog niet geleid tot verhoogde zoutgehalten. Door spui bij gemaal De Helsdeur is de zouttong onder controle. Op veel plaatsen komt blauwalg voor. Voor twaalf van de officiële zwemwaterlocaties zijn negatieve zwemadviezen afgegeven. Het advies is om alleen op officiële zwemlocaties te zwemmen, die regelmatig gecontroleerd worden (zie www.zwemwater.nl of de zwemwater app). Regelmatig zijn er meldingen van dode vis door zuurstoftekort als gevolg van de hoge watertemperatuur; in de Zaanstreek is sprake van aalsterfte. In verband met de hoge watertemperatuur is baggerwerk en het maaien teruggebracht tot het hoogst noodzakelijke. Op enkele locaties (Wormerland, Enkhuizen) is botulisme type C vastgesteld. Dit type is niet gevaarlijk voor mensen, wel voor (huis)dieren. Door verminderde doorspoeling en de nog steeds hoge watertemperatuur zal de waterkwaliteit naar verwachting verder verslechteren.

Waterketen
Door de – lokaal soms hevige – regen na een langdurige droge periode is bezonken rioolslib in een keer doorgespoeld en zorgde voor een piekbelasting op onze rioolgemalen en rwzi’s. De storingsdienst van Waterketen had extra werk om de verstopping van pompen in de rioolgemalen te verhelpen, maar dat heeft nergens echt tot problemen geleid. Het ergste is vooralsnog achter de rug.

(Vaar)wegen
De aanhoudende droogte veroorzaakt schade aan het asfalt en zakkingen in het wegdek, loskomende grastegels en stofoverlast.
Bomen en groenopstand hebben een verhoogd risico op uitval, met name op aanplant jonger dan drie jaar. De bomen zullen dieper gaan wortelen, wat een negatief effect kan hebben op wegbekleding. Boomwortels kunnen ook schade aan wegbekleding veroorzaken, doordat ze juist omhoogkomen.

Communicatie
De crisispagina op onze website is in de lucht, om via crisiscommunicatie te kunnen voorzien in de informatiebehoefte. De informatie biedt voor iedereen handelingsperspectief als we mogelijk niet meer voldoende water kunnen inlaten vanuit het IJssel- en Markermeer. Op social media zijn nog weinig berichten over een tekort aan oppervlaktewater verschenen; iedereen genoot van het mooie weer. Er zijn naar aanleiding van de droogte dagelijks diverse perscontacten, naast de reguliere contacten. In de media wordt ook uitleg gegeven over de verdringingsreeks.

Conclusie
Het neerslagtekort is ondanks de regen van de afgelopen dagen onveranderd hoog. De droogte kan nog enige tijd aanhouden. De organisatie is voorbereid op verschillende scenario’s als we minder water mogen inlaten en niet meer kunnen voldoen aan de totale watervraag. Een kwart van ons areaal waterkeringen is vanwege de aanhoudende droogte extra geïnspecteerd.
Via onze website communiceren wij actief over de droogtesituatie in ons beheergebied. Met vriendelijke groet,

L. Kohsiek
Dijkgraaf

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *